Dementie is een ingrijpende ziekte, die een zeer grote invloed op het leven van de betrokkene en diens omgeving heeft. In de eenzame wereld van dementie legt muziek een verbinding.
Muziek spreekt een deel van het geheugen aan dat tot ver in het dementieproces in tact blijft. Zingen blijft dan ook heel lang mogelijk en doet daarmee een beroep op dat wat iemand nog wél kan. Muziek en zingen roepen positieve herinneringen op.
Laat de mensen met dementie zingen. Dat is zo goed voor het brein. Dat is zo mooi om de mensen te zien opvrolijken en genieten, iedereen zou dat eens moeten meemaken.
Ik, Huub van den Brand, en mijn echtgenote hebben heel veel ervaring met mensen met dementie als vrijwilligers. We zaten enkele jaren geleden in een koor dat ook optrad voor mensen met dementie. Het koor stopte er helaas mee. Een welzijnscoach van een van de instellingen vroeg mij om een klein koortje op te richten om met bewoners samen te zingen. Het was wel even een logistieke organisatie: het personeel en de vrijwilligers moesten de bewoners telkens vragen of ze mee wilden doen, ze vervolgens naar het restaurantgedeelte brengen en dergelijke. Maar het lukte en het was een succes.
Maar toen kwam corona. Met de welzijnscoach hebben we toen het plan gemaakt om in huiskamers te gaan zingen. In de eigen veilige omgeving en met minder logistieke belasting. En dat was zeker een succes: er werd telkens met plezier naar uitgekeken. We zijn dat nu al 10 jaar blijven doen.
Wij ervaren steeds weer hoeveel invloed muziek heeft op de mensen met dementie. Het is heel frappant dat ze de teksten van de liedjes nog herkennen, en dan gewoon alles meezingen op hun eigen manier. Je kunt geen gewoon gesprek met ze voeren of ze geven een voor ons vreemd antwoord.
Sommigen worden emotioneel, zelfs hun dierbaren worden emotioneel. Een voorbeeld: eens kwam de dochter van een vrouw met dementie huilend naar mij toe, want ze had haar moeder horen en zien zingen, terwijl ze geen normaal gesprek met haar kon voeren. Kennelijk blijft het zingen op de een of andere manier toch "hangen" in het geheugen van mensen met dementie. Dat raakt ons als muzikanten ook bijzonder. Zingen geeft een gevoel van saamhorigheid. Het is een gelegenheid anderen te ontmoeten. Zingen verbindt en laat ervaren dat je ergens bij hoort. Er is op een andere manier contact, er ontstaan nieuwe communicatiemogelijkheden. Zingen geeft een positieve ik-beleving en laat iemand ervaren dat hij of zij iets kan. Het bevordert de zingeving en kwaliteit van leven.
Het is heel mooi om te zien dat deze mensen actief meedoen en genieten, en wij overigens ook. Het is zeer indrukwekkend en dankbaar om dit te doen.
Huub en Yvonne van den Brand (vrijwillige muzikanten bij Land van Horne, afdeling Husboven Weert.)
Stichting Land van Horne is een organisatie gericht op zorg, wonen en welzijn in de gemeenten Weert, Nederweert, Leudal, Cranendonck en Someren.
