Hoe kan ik straks rondkomen in Nederland? Die vraag is van groot belang voor Oekraïners die in Nederlandse gemeenten zijn opgevangen, als in 2027 de Richtlijn Tijdelijke Bescherming stopt. Zij krijgen dan te maken met aanzienlijk hogere kosten van wonen en leven. Het is belangrijk om hen nu al te laten zien om welke kosten het gaat.
Vluchtelingen uit Oekraïne die onder de Richtlijn Tijdelijke Bescherming Oekraïne vallen, krijgen leefgeld en mogen in Nederland werken zonder werkvergunning. Deze regeling vervalt in maart 2027. Aangezien het onzeker is of de oorlog dan al voorbij is, kunnen zij dan toch een tijdelijke verblijfsvergunning krijgen. Een deel van hen wil daar gebruik van maken. Zij krijgen echter te maken met een nieuwe situatie.
Welke vaste lasten kom je tegen bij een eigen woning? Wat betaal je gemiddeld aan energie, verzekering en boodschappen? En hoe verhoudt dit zich tot een inkomen uit werk? Wat zijn toeslagen en hoe vraag je ze aan? Welke financiële ondersteuning biedt de gemeente? Al deze nieuwe vragen zien de Oekraïense vluchtelingen volgend jaar op zich afkomen, als ze hier blijven.
Geldproblemen voorkomen
‘We merken dat gemeenten behoefte hebben aan een vorm van financiële voorlichting voor hun Oekraïense ontheemden’, zegt Nibud-directeur Mattias Gijsbertsen. ‘En die behoefte begrijpen we helemaal. Het is van groot belang dat deze mensen zich goed voorbereiden op de nieuwe financiële werkelijkheid waarin ze terechtkomen. Doen ze dat niet, dan liggen geldproblemen op de loer.’
‘We willen dat iedereen in Nederland voldoende financiële middelen heeft of kan verkrijgen voor een menswaardig bestaan. Het is belangrijk om daar aandacht aan te besteden en kwetsbare groepen goed in te lichten over hun financiële mogelijkheden. Zeker voor mensen die hier niet zijn opgegroeid, kan het een uitdaging zijn om een goed overzicht te krijgen van de reguliere kosten, regels, maar ook toeslagen die er zijn in Nederland. Door inzicht te geven in de kosten en mogelijkheden worden financiële teleurstellingen en problemen zoveel mogelijk voorkomen.’
De workshop
Op basis van gedetailleerde kennis over huishoudfinanciën en de kosten van het leven in Nederland, ontwikkelde het Nibud in samenspraak met de provincie Utrecht een speciale workshop die de Oekraïners meeneemt in de financiële kwesties die kunnen gaan spelen als hun ondersteuning wegvalt. Gijsbertsen: ‘We kunnen hen helpen goed te informeren over wat het betekent om financieel zelfstandig te zijn in Nederland, helemaal nu bepaalde rechten en voorzieningen voor hen binnenkort gaan veranderen.’
Na een geslaagde pilot in de gemeente Renswoude, hebben inmiddels Oekraïners in verschillende gemeenten in het land de workshop gevolgd. Daarin legt een ervaren Nibud-docent met behulp van een tolk alle informatie stap voor stap uit en de gemeente praat ze bij over het specifieke lokale beleid en lokale regelingen. Voor de Oekraïners is er ruimte om hun specifieke vragen voor te leggen om zich zo goed mogelijk voor te bereiden op hun nieuwe situatie.
Zelfredzaamheid
Rasa Abdullah is programmamanager opvang Oekraïne bij de provincie Utrecht en ziet dat de behoefte aan toegankelijke en overzichtelijke informatie breder leeft dan enkel binnen de eigen regio: ‘Het is van groot belang dat alle Oekraïense ontheemden in Nederland zo snel mogelijk een realistisch en volledig beeld krijgen van de financiële basisprincipes rondom wonen en leven in Nederland. Daarmee vergroten we hun zelfredzaamheid en verkleinen we de kans op financiële problemen in de toekomst. Het zou daarom waardevol zijn als de Rijksoverheid provincies en gemeenten hierin substantieel ondersteunt.’
Mattias Gijsbertsen is directeur bij het Nibud, Max Pijnenburg is woordvoerder bij het Nibud
