Rocker, kunstschilder, schrijver en ‘dominee’ Hermanus Brood sprak ooit de legendarische woorden: ‘Bekommer u niet om het spoor van vernieling dat u achter u laat.’ Een raadselachtig adagium.
Wanneer hij die woorden sprak, weet ik niet meer. Het kan zomaar tijdens de gedenkwaardige aflevering van Villa Felderhof zijn geweest. Misschien wel terwijl majoor Alida Bosshardt onbekommerd Hermans rug inzeepte. Dat televisiemoment is me wel altijd bijgebleven.
Destijds klonk het mij als een combinatie van apologie, excuus en justificatie in de oren. Tegelijkertijd was het ook een soort vrolijk schouderophalen. Zo gaat het leven. Je blundert er zo nu en dan op los. Blijf daar niet in hangen. Leef nu.
Ondraaglijke lichtheid wellicht. Mogelijk gebrek aan verantwoordelijkheidsgevoel. In ieder geval gevoel voor humor. Daar kun je het mee eens zijn of niet. Het haalt hoe dan ook de zwaarte weg van (al dan niet bewust) gemaakte misstappen en creëert ruimte om opgewekt de nieuwe dag te beleven.
Kabinet Jetten
Die had ik wel even nodig. Dat blij gemoed. Want het spoor van vernieling dat het kakelverse coalitieakkoord door de Nederlandse samenleving gaat trekken, is echt verwoestend. Neoliberalisme 3.0. Ja, ik sla 2.0 gewoon over. Het kabinet-Jetten blundert er rampzalig op los.
De hardwerkende Nederlander – niet de VVD-definitie! – die iedere dag bezig is de financiële touwtjes aan elkaar te knopen, die iedere dag formulieren moet invullen om te bewijzen dat er recht op (inkomens)ondersteuning bestaat, die iedere dag door de digitale bureaucratie ploetert om (niet) te ontdekken waar hulp te vinden is, die iedere dag brieven van de overheid ontvangt in jargon dat de inhoud onbegrijpelijk maakt, die hardwerkende Nederlander betaalt wederom de torenhoge prijs.
WIA, WW, bijstand, vrijheidsbijdrage, hoger eigen risico, langer doorwerken, verkeersboetes. De zwaarste lasten vallen op de kwetsbaarste schouders. Doorrekening van het CPB toont aan dat werkenden met een minimuminkomen het slachtoffer zijn. Wederom. De kaalslag van het sociale vangnet is hemeltergend. Om nog maar te zwijgen over het in eerste instantie schrappen van het plan om mensen die recht op bijstand hebben proactief te benaderen en het uitblijven van doortastende maatregelen om de doorwerking van de oorlog in het Midden-Oosten te dempen.
Terwijl de hypotheekrenteaftrek blijft, het wetsvoorstel werkelijk rendement box 3 verzacht wordt, vooral de hogere inkomens van de nieuwe kindregeling profiteren en er geen enkele moeite wordt gedaan om het fiscale stelsel te hervormen om belastingontwijking te voorkomen. De draagkrachtige schouders van degenen die vanuit hun bubbel van overdaad, de mensen die dagelijks in bestaansonzekerheid leven be- en veroordelen, ontspringen de dans. Met dank aan de akelig rechtse agenda van het huidige kabinet.
Losgezongen
Hoe wereldvreemd kun je zijn? De Haagse ivoren torens bereiken in hun hoogte een nieuw dieptepunt. Moedwillig en harteloos. Om het electoraat te bekoren. Want laten we wel wezen: geldgebrek is geen natuurverschijnsel en armoede is een verdelingsvraagstuk. Waarop opnieuw het antwoord niet wordt gegeven. Het coalitieakkoord is nog erger dan de drie aapjes: het is stupide, kortzichtig, onwetend, onmenselijk en meedogenloos.
Bestaansonzekerheid heeft een levensbrede invloed en werkt diep door in volgende generaties. De kortzichtige bezuinigingen nu, zijn de (letterlijk en figuurlijk) kostbare problemen van morgen. Niet dat de huidige regering zich iets van die toekomstige schade aantrekt. Onvergeeflijk.
Het bloedspoor dat achterblijft is afschuwelijk. Armoedecijfers zullen stijgen, problematische schulden gaan groeien, niet-gebruik van inkomensondersteunende maatregelen blijft bestaan, dakloosheid gaat oplopen en vereenzaming zal toenemen. Dat begrijpt iedereen met een greintje gezond verstand.
Het ergste van allemaal is, dat ook daarvoor een narratief bedacht zal worden, zodat de schuld opnieuw in de schoenen wordt geschoven van degenen die echt niet met opzet verder geïsoleerd raken en grote financiële problemen hebben. Vergeet niet: armoede is geen keus. Het is het gevolg van een falend systeem en opzettelijk politiek beleid van dit minderheidskabinet.
Wending
Het wordt tijd voor een omkering. Geef gewoon toe dat het niemand een zier interesseert, sterker nog, dat die desinteresse breed gedragen politieke mores en partijdiscipline is. Dan kunnen we met open vizier vaststellen dat de afbraak doelbewust is. Dat het veroorzaken van meer armoede en het in stand houden van inkomensonveiligheid staand beleid is. Dat het bestaan en groeien van inkomens- en kansenongelijkheid de regeringspartijen ten enenmale onverschillig laat. Wees daarover eerlijk.
Beter nog: maak vooral zo snel mogelijk daarna de draai terug van individuele kwetsbaarheid naar collectieve zekerheid en solidariteit. Toon dat greintje menselijkheid.
Laten ze ook stoppen met bewindslieden uit de wind houden door slimmigheden na Kamervragen, door gevoelige – of zelfs ongewenste – beleidswijzigingen zo te bundelen en in te pakken dat ze alleen de minutieuze lezer opvallen. Zoals nu over de noodmaatregelen om de hoge energieprijzen te beperken, waardoor er nauwelijks geld overblijft voor andere voorzieningen, en het afromen van de tijdelijke middelen voor de uitwerking van tijdelijke maatregelen voor de preventie van schulden.
Ik houd mijn hart vast. Want de kloof tussen hoopvollen en hooplozen wordt onoverbrugbaar. De schade van dit akkoord kan wel eens onherstelbaar zijn. Een onhoudbaar naderende ramp. Wat ook ernstige maatschappelijke gevolgen gaat hebben. De gistende ontevredenheid, woekerende verontwaardiging en vurige woede nemen ongetwijfeld toe. Polarisatie en extremisme vinden precies daarin hun voedingsbodem. Die door de politiek, door Forum voor Democratie en PVV, gretig aangeboord en geëxploiteerd worden. Vreemd hè, dat ze (ook lokaal) groeien in zetels?
The road not taken
Het gaat stormen. De wind bereikt topsnelheden. Slachtoffers zullen vallen. Buiten onze invloed om. Dus nogmaals, hoe vreemd het ook klinkt: bekommer u niet. Of in geheel andere bewoordingen: this too shall pass. Mijn eigen vertaling: reik niet verder dan je eigen cirkel van invloed. Werk daar. Zorg daar. Ondersteun daar. De rest is aan anderen. In hun eigen kring. Die mogelijk op een dag samenvloeit met de mijne. Of de jouwe. Een kring die dan van ons wordt. Waarna wellicht nog een andere kring aansluit. Waardoor ons bereik als zachte kracht groeit. Door vanzelfsprekende en broodnodige beweging vanuit bezieling en mededogen. Want dat is het maximaal haalbare. Voor eenieder van ons. Een gezamenlijk lichtspoor. Heilzaam. Onmisbaar. De weg voorwaarts. Tijdens de storm. Vanaf vandaag.
Maarten Bergman
